در حرمت بیع محاقله و مزابنه و جواز به فروش نقد

ماده ششم از قانون الاسلام جلد اول در بیع زراعت به گندم خودش

در حرمت و عدم جواز بیع محاقله و مزابنه یعنی جایز نیست بیع زراعت به گندم و محصول خودش

💡 این دو حدیث شریف زیر از کتاب قواعد الاسلام جلد دوم آورده شده است که عالم بزرگوار سید حسین عرب باغی ^{رحمت الله علیه} چنین نگاشته است؛

✅️ در تهذیب از عبدالرحمن روایت کرده که امام جعفر صادق ^{علیه السلام} فرمود که ؛

رسول الله ^{صلی الله علیه و آله} نهی فرموده از محاقله و مزابنه؛

و فرمود؛ محاقله بیع ثمره درخت خرما است بر خرما و مزابنه بیع سنبل است به گندم.

• قواعد الاسلام عرب باغی ج 2 ص 436 | تهذیب ج ۷ ص ۱۴۳ ح ۶۳۳ | وافی ج 18 ص 543 ح 17805

✅️ و در معانی الاخبار از ابن سلام روایت کرده که رسول الله ^{صلی الله علیه و آله} ؛

نهی کرده از محاقله و مزابنه و آنها فروختن ثمره نخل است بر خرما و بیع سنبل است به گندم .

• قواعد الاسلام عرب باغی ج 2 ص 436 | معانی الاخبار ص 277 | بحار الانوار ج 100 ص 124 ح 2

✍ و مثل این است حدیث مناهی رسول الله ^{صلی الله علیه و آله} .

✍ مولف عزیز میفرماید؛ و بنابراین احادیث حرام است بیع حاصل باغات بر مویز (حاصل) خودش که در این زمان فروش میشود که بعض از صاحبان باغها حاصل خود را از باغ بر مویز همان باغ میفروشد و این بیع باطل و حرام و غیر لازم است و نفوذ ندارد، و هر دو از صاحب باغ و مشتری میتواند از این بیع اعراض کنند و هر کدام به مال خودش تملک نماید و نمیتواند صاحب باغ از مشتری ضرر مطالبه نماید، و در فرض زیادتر بودن حاصل باغ میتواند صاحب باغ به مشتری مخارج او را بدهد با حق زحمت او و بر حاصل خود تملک کند.

• قواعد الاسلام عرب باغی ج 2 ص 436

قواعد الاسلام ج ۲ ص 436

✅️ در کافی و تهذیب از بصری روایت کرده اند که حضرت صادق ^{علیه السلام} فرمود که ؛

حضرت رسول ^{صلی الله علیه و آله و سلم} نهی فرموده از بیع محاقله و مزابنه ؛

عرضکردم؛ معنای اینها چیست؟

فرمود؛ اینکه میوه درخت خرما را به خرما بخرد و زراعت را به گندم آن بخرد.

• کافی ج ۵ ص ۲۷۵ ح 5 | تهذیب ج ۷ ص ۱۴۳ ح ۶۳۳

✍ پس از این حدیث معلوم شد بطلان آنچه در این زمان شایع شده از دادن حاصل باغات و زراعات و دهات و فروختن بر چیزی معین از حاصل آنها ؛ و هر گاه بر چیزی معین از نقد و یا بغیر حاصل بفروشد جایز خواهد شد، چنانکه؛

در جواز بیع زراعت به گندم از غیر آن حاصل و یا به نقد

💡 چنانکه این دو حدیث شریف زیر بر جواز فروختن به نقد و یا فروختن به غیر حاصل که در کتاب قواعد الاسلام جلد دوم عالم بزرگوار سید حسین عرب باغی ^{رحمت الله علیه} چنین نگاشته است؛

✅️ در کتب اربعه از وشاء روایت کرده‌اند که از امام رضا ^{علیه السلام} سؤال کردم؛

از کسی که زراعت زمین مردی را به صد کرّ گندم خرید که از همان زراعت بدهد؛

فرمود؛ حرام است ؛

عرض کردم ؛ که من زراعت او را بر وزن معلوم از گندم از غیر آن زراعت میخرم ؟

حضرت فرمود؛ عیب ندارد بر این.

• قواعد الاسلام ج ۲ ص 435-436 | کافی ج 5 ص 265 ح 8 | فقیه ج 3 ص 240 ح 3878 | تهذیب ج 7 ص 195 ح 865

✅️ و در کافی و تهذیب از سماعه روایت کرده‌اند که از امام جعفر صادق ^{علیه السلام} سؤال کردم؛

کسی زراعت کرده و در آن زراعت خرج کرده و حالا میخواهد از آنجا برود و یا احتیاج دارد و آن را میفروشد ؟

حضرت فرمود ؛ آن را میخرد به دراهم زیرا که اصل زراعت طعام است یعنی بر گندم نخرد.

• قواعد الاسلام ج ۲ ص 436 | کافی ج 5 ص 275 ح 8 | تهذیب ج 7 ص 143 ح 632

✍ و مثل این را در معنی در فقیه از سماعه روایت کرده.

• فقیه ج 3 ص 241 ح 3881

قواعد الاسلام ج ۲ ص 435-436