کتاب خلاصة المواریث در تلخیص احکام ارث

کتاب

خُلَاصَةُ الْمَوَاریثْ

احکام ارث طبق آیات و احادیث صحیحه آل محمد ^{صلی الله علیه و آله}

در تلخیص احکام ارثِ سه کتاب قانون الاسلام و قواعد الاسلام و اساس الاسلام

به نیت فرج حضرت بقیة الله الاعظم روحی و ارواحنا له فدا ^{عجل الله تعالی فرجه الشریف}

به اهتمام خادمین بارگاه عالم بزرگوار سید حسین موسوی عرب باغی ^{رضوان الله علیه}

مقدمه و رسالت‌نامه

بسم الله الرحمن الرحیم

الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي وَفَّقَ هٰذَا الْعَبْدَ الْحَقِيرَ الْفَانِيَ لِتَجمیعِ كِتَابِ «خُلَاصَةُ الْمَوَارِيثْ» — وَ هُوَ تَلْخِيصٌ لِمُؤَلَّفَاتِ الْعَالِمِ الرَّبَّانِيِّ السَّيِّدِ الحُسَيْنَ الْمُوسَویِ الشَّهیر عَرَب بَاغِي رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ فِي بَابِ أَحْكَامِ الْإِرْثِ — فِي بَيَانِ الْأَحْكَامِ الْحَقَّةِ لِلْفَرَائِضِ وَ الْمَوَارِيثِ، وَ الرَّدِّ عَلَى بِدَعِ الْعَوْلِ وَ التَّعْصِيبِ، كَمَا أَنْزَلَهُ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ الْمُبِينِ، وَ نَطَقَ بِهِ سَيِّدُ الْمُرْسَلِينَ بِأَوْضَحِ التَّبْيِينِ، وَ بَيَّنَهُ أَوْصِيَاؤُهُ الطَّاهِرُونَ قِسْطاً وَ عَدْلًا لِلْعَالَمِينَ. صَلَّىٰ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِعَدَدِ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُهُ وَ أَحْصَاهُ كِتَابُهُ. وَ اللَّعْنَةُ الدَّائِمَةُ عَلَىٰ مُحَرِّفِي أَحْكَامِ الدِّينِ، وَ عَلَىٰ كُلِّ مَنِ اتَّبَعَ سَبِيلَهُمْ وَ غَصَبَ بِفَتَاوَاهُ حُقُوقَ الْوَارِثِينَ وَ الْأَيْتَامِ، وَ مَا يَظْلِمُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ هُمُ الْخَاسِرُونَ.

✍ شکر و سپاس خداوندی را سزاست که حقیر فانی را بر تجمیع کتاب «خُلَاصَةُ الْمَوَارِيثْ » که تلخیص تألیفات عالم ربانی، سید حسین موسوی مشهور به عرب‌باغی ^{رضوان الله علیه} در باب احکام ارث است موفق نمود؛ در بیان احکامِ برحقِ فرائض و مواریث و رد بر بدعت‌های عول و تعصیب؛ همان‌گونه که خداوند آن را در کتاب مبینش نازل فرموده و سرور فرستادگان با روشن‌ترین بیان به آن سخن گفته، و اوصیای پاک او برای برپایی قسط و عدل برای جهانیان آن را تبیین کرده‌اند. درود خداوند بر او و خاندانش باد به عدد آنچه علمش بدان احاطه دارد و کتابش آن را برشمرده است. و لعنت دائمی خداوند بر تحریف‌کنندگان احکام دین و بر هر کس که از راه آنان پیروی کند و با فتاوای خود حقوق وارثان و یتیمان را غصب نماید؛ و ایشان ستم نمی‌کنند مگر بر خودشان و ایشان همان زیانکارانند.

اهمیت و جایگاه علم فرائض (ارث)

✍ در مکتب غنی اسلام، آگاهی از احکام ارث چنان جایگاه والایی دارد که پیامبر اکرم ^{صلی الله علیه و آله} فراگیری آن را معادل «نصف دین» دانسته و بر آموزش آن به دیگران تأکید فرموده‌اند. ارث، خط اتصال حقوق شرعی و مدنی است و اجرای صحیح آن، ضامن برقراری عدالت اقتصادی، حفظ شیرازه خانواده و صیانت از حقوق مستضعفان، یتیمان و زنان در جامعه است. با این حال، به دلیل پیچیدگی‌های ذاتی محاسبات و کثرت تبصره‌ها، این علم همواره برای عموم مردم و حتی برخی از پویندگان مسیر فقه، دشوار و دیریاب بوده است.

انگیزه تألیف و احیای یک گنجینه

✍ ناآگاهی از قوانین دقیق الهی در باب میراث، در طول تاریخ موجب پایمال شدن حقوق حقه انسان‌ها، دست‌اندازی به اموال صغار و تصرفات غاصبانه شده است؛ دردی که عالم ربانی و فقیه صمدانی، مرحوم آیت‌الله سید حسین موسوی عرب‌باغی ^{رحمت الله علیه}، در آثار ارزشمند خود با سوز دل و صلابت قلم از آن گلایه کرده و انحرافات تاریخی در تخصیص سهام (همچون عول و تعصیب) را با استناد محکم به آیات قرآن و روایات اهل بیت ^{علیهم السلام} باطل دانسته‌اند. آثار ایشان — به‌ویژه در مجلدات «قانون الاسلام»، «قواعد الاسلام» و «اساس الاسلام» — دریایی از استدلال‌های ناب فقهی است. اما پراکندگی مباحث در این کتب و تکرار برخی احادیث، ضرورت تدوین اثری جامع، منسجم و همه‌فهم را ایجاب می‌کرد.

ویژگی‌ها و ساختار این کتاب

✍ کتاب پیش رو، تلاشی است برای ساده‌سازی و قابل‌فهم کردن احکام پیچیده ارث، بدون آنکه ذره‌ای از اصالت و عمق استدلالات آن عالم بزرگوار کاسته شود. در این مسیر، اصول زیر به عنوان خط قرمز تألیف رعایت شده است؛

تنقیح و تجمیع روایات؛  عصاره مباحث ارث از سه کتاب یادشده، با حذف احادیث تکراری و انتخاب جامع‌ترین بیانات مؤلف، در یک ساختار واحد گردآوری شده است.

دقیق‌سازی و تنظیم جداول فرائض؛  برای درک بهتر مخاطب، مباحث ثقیل فقهی در قالب «جداول تفکیکی و راهنما» (شامل سهم‌الارث هر طبقه، شرایط استحقاق و مستندات روایی) تنظیم شده است.

تبیین اصطلاحات فقهی؛  مفاهیم و اصطلاحات خاص فقهی که در کلام مؤلف آمده، در جدولی مجزا و با زبانی ساده رمزگشایی شده‌اند تا ذهن خواننده برای ورود به احکام آماده شود.

حفظ امانت و اصالت؛  این کتاب مطلقاً از افزودن شروح و فتاوای خارج از بیان و قلم مرحوم سید حسین عرب ‌باغی ^{رحمت الله علیه} پرهیز نموده و صرفاً هنر دسته‌بندی و ساده‌سازی ساختاری را برای انتقال بهتر مفاهیم به کار گرفته است.

عبارت مؤلف در این کتاب ؛ در این کتاب هر جا اسمی از مؤلف به کار برده شده از جهت اختصار است و مراد عالم بزرگوار سید حسین عرب باغی ^{رحمت الله علیه} میباشد.

سخن پایانی

✍ امید است این تلخیص و تنظیم ، گامی مؤثر در جهت احیای فقه اصیل آل محمد ^{صلی الله علیه و آله}، جلوگیری از تضییع حقوق بازماندگان، و راهنمایی روشن برای جویندگان حقیقت، پژوهشگران و عموم مومنین باشد. «وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ».

جهت مطالعه لطفا فایل pdf مربوطه را دانلود و مطالعه فرمایید…

تمام مسائل احکام را طبق آیات و احادیث : در پیج اینستاگرام و در صفحه ی احکام در وبسایت مطالعه نمایید و از سوالاتی که در کامنت ها پیج اینستاگرام شده مطلع شوید و اگر سوالی داشتید از طریق دیدگاه ها در سایت و از طریق کامنت و دایرکت اینستاگرام اقدام نمایید.